Статистика блога
195
Записей
5007
Обращений
202145
Посетителей
Областные Управления
(финансируемые из местного бюджета)
Областные управления и департаменты
(финансируемые из республиканского бюджета)

Дизентерия

Дизентерия - инфекционное заболевание, характеризующееся поражением желудочно-кишечного тракта, преимущественно толстой кишки.

Заболевание вызывают бактерии рода Шигелла. При разрушении микробов выделяется токсин, который играет большую роль в развитии болезни и обусловливает ее проявления.

Возбудители дизентерии отличаются высокой выживаемостью во внешней среде. В зависимости от температурно-влажностных условий они сохраняются от 3-4 суток до 1-2 месяцев, а в ряде случаев до 3-4 месяцев и даже более. При благоприятных условиях шигеллы способны к размножению в пищевых продуктах (салатах, винегретах, вареном мясе, фарше, вареной рыбе, молоке и молочных продуктах, компотах и киселях).

Дизентерия передается только от человека через загрязненные фекалиями пищу, воду, а также при контакте.

Источником возбудителя инфекции при дизентерии являются больные, а также бактерионосители, которые выделяют шигеллы во внешнюю среду с фекалиями. Больные дизентерией заразны с начала болезни. Длительность выделения возбудителя больными, как правило, не превышает недели, но может затягиваться и до 2-3 недель.

Наибольшая чувствительность к инфекции у лиц с группой крови А (II).

Ведущим фактором в развитии болезни является поступление ядов бактерий в кровь. В первую очередь поражается нервная, а также сердечно-сосудистая система, надпочечники и органы пищеварения.

Шигеллы могут находиться в желудке от нескольких часов до нескольких суток (в редких случаях). Преодолев кислотный барьер желудка, шигеллы попадают в кишечник. В тонкой кишке они прикрепляются к клеткам кишечника и выделяют токсин, который вызывает повышенную секрецию жидкости и солей в просвет кишки. Шигеллы активно перемещаются, вызывая воспалительный процесс в тонкой кишке, который поддерживается и усугубляется действием продуцируемого шигеллами токсина. Токсин шигелл, попадает в кровь и обусловливает развитие интоксикации.

В толстую кишку шигеллы попадают несколько позже, но массивно. Это приводит к более значительному действию токсинов.

Выздоровление при дизентерии обычно сопровождается освобождением организма от возбудителя. Однако при недостаточности иммунной системы очищение организма от возбудителя затягивается до 1 месяца и более. Формируется носительство, а у части переболевших болезнь приобретает хроническое течение.

После перенесенного заболевания формируется непродолжительный иммунитет.

Инкубационный период составляет 1-7 (в среднем 2-3) дней, но может сокращаться до 2-12 часов.

Форма, вариант и тяжесть течения дизентерии зависят от путей и способов заражения, количества попавших в организм микробов, уровня иммунитета организма.

Заболевание начинается быстро. В начале развивается синдром общей интоксикации, характеризующийся повышением температуры тела, ознобом, чувством жара, разбитости, снижением аппетита, головной болью, снижением артериального давления.

Поражение желудочно-кишечного тракта проявляется болями в животе, вначале тупыми, разлитыми по всему животу, имеющими постоянный характер. Затем они становятся более острыми, схваткообразными, локализуются в нижних отделах живота, чаще слева. Боли обычно усиливаются перед опорожнением кишечника.

Легкая форма дизентерии

При легком течении болезни лихорадка кратковременна, от нескольких часов до 1-2 суток, температура тела, как правило, повышается до 38°С.

Больных беспокоят умеренные боли в животе, в основном перед актом опорожнения кишечника.

Испражнения имеют кашицеобразную или полужидкую консистенцию, частота дефекаций до 10 раз в сутки, примесь слизи и крови не видна. Интоксикация и диарея сохраняются в течение 1-3 дней. Полное выздоровление наступает через 2-3 недели.

Среднетяжелая форма

Начало этой формы дизентерии быстрое. Температура тела с ознобами повышается до 38~39°С и держится на этом уровне от нескольких часов до 2-4 суток.

Больных беспокоят общая слабость, головная боль, головокружение, отсутствие аппетита. Кишечные расстройства, как правило, присоединяются в ближайшие 2-3 часа от начала болезни.

У больных появляются периодические схваткообразные боли в нижней части живота, частые ложные позывы на дефекацию, ощущение незавершенности акта дефекации. Частота стула достигает 10-20 раз в сутки. Испражнения скудные, часто состоят из одной слизи с прожилками крови.

Присутствует повышенная раздражительность, бледность кожи. Язык покрыт густым белым налетом, суховатый. Интоксикация и диарея продолжаются от 2 до 4-5 дней. Полное заживление слизистой оболочки кишки и нормализация всех функций организма наступают не ранее 1-1,5 месяцев.

Тяжелая форма

Тяжелое течение дизентерии характеризуется очень быстрым развитием заболевания, резко выраженной интоксикацией, глубокими нарушениями деятельности сердечно-сосудистой системы.

Болезнь начинается крайне быстро. Температура тела с ознобом быстро повышается до 40°С и выше, больные жалуются на сильную головную боль, резкую общую слабость, повышенную зябкость, особенно в конечностях, головокружение при вставании с постели, полное отсутствие аппетита.

Нередко появляются тошнота, рвота, икота. Больных беспокоят боли в животе, сопровождающиеся частыми позывами на дефекацию и мочеиспускание. Стул более 20 раз в сутки, нередко число дефекаций трудно сосчитать («стул без счета»). Период разгара болезни продолжается 5-10 дней. Выздоровление происходит медленно, до 3-4 недель, полная нормализация слизистой оболочки кишечника происходит через 2 месяца и более.

Диагноз хронической дизентерии устанавливается в случае, если заболевание продолжается более 3 месяцев.

Диагностика

Диагноз основывается на результатах обследования больного. Большое диагностическое значение имеет осмотр кала, при котором можно обнаружить примесь слизи с прожилками крови.

Лабораторное подтверждение дизентерии проводится бактериологическим и серологическим методами. Бактериологический метод (высев шигелл из испражнений) при 3-кратном исследовании обеспечивает подтверждение диагноза у 40-60% больных.

Ускоренная диагностика острых кишечных диарейных инфекций может осуществляться по обнаружению антигенов возбудителей и их токсинов в биосубстратах - слюне, моче, кале, крови. С этой целью используют иммунологические методы, обладающие высокой чувствительностью и специфичностью: иммуно-ферментный анализ (ИФА), реакция агглютинации латекса (РАЛ), реакции коагглютинации (РКА), иммунофлуоресценции (РИФ), полимеразной цепной реакции (ПЦР).

Лечение

Лечение больных дизентерией должно быть комплексным и строго индивидуализированным. Постельный режим необходим, как правило, только для больных тяжелыми формами болезни. Больным со среднетяжелыми формами разрешается выходить в туалет. Больным легкими формами назначают палатный режим и лечебную физкультуру.

Одним из важнейших слагаемых в комплексной терапии кишечных больных является лечебное питание. В остром периоде при значительных кишечных расстройствах назначают стол №4; с улучшением состояния, уменьшением дисфункции кишечника и появлением аппетита больных переводят на стол №2, а за 2-3 дня перед выпиской из стационара - на общий стол.

Назначать больному антибактериальный препарат необходимо с учетом сведений о «территориальном пейзаже лекарственной устойчивости», т.е. чувствительности к нему шигелл, выделяемых от больных в данной местности в последнее время. Комбинации из двух и более антибиотиков (химиопрепаратов) назначаются только в тяжелых случаях.

Продолжительность курса лечения дизентерии определяется улучшением состояния больного, нормализацией температуры тела, уменьшением кишечных расстройств.

При среднетяжелой форме дизентерии курс терапии может быть ограничен 3-4 днями, при тяжелой - 4-5 днями. Сохраняющаяся в период раннего выздоровления легкая дисфункция кишечника (кашицеобразный стул до 2-3 раз в сутки, умеренные явления метеоризма) не должны служить поводом для продолжения антибактериального лечения.

Больным легкой дизентерией в разгаре заболевания, протекающего с примесью слизи и крови в испражнениях, назначают один из следующих препаратов:

  • нитрофураны (фуразолидон, фурадонин по 0,1 г 4 раза в день,
  • эрсефурил (нифуроксазид) 0,2 г 4 раза в сутки),
  • котримоксазол по 2 таблетки 2 раза в день,

При среднетяжелом течении дизентерии назначают препараты группы фторхинолонов: офлоксацин по 0,2 г 2 раза в сутки или ципрофлоксацин по 0,25 г 2 раза в сутки;

  • котримоксазол по 2 таблетки 2 раза в день;
  • интетрикс по 2 таблетки 3 раза в день.

При тяжелом течении дизентерии назначают

  • офлоксацин по 0,4 г 2 раза в сутки или ципрофлоксацин по 0,5 г 2 раза в сутки;
  • фторхинолоны в комбинации с аминогликозидами;
  • аминогликозиды в комбинации с цефалоспоринами.

При дизентерии Флекснера и Зонне назначают поливалентный дизентерийный бактериофаг. Препарат выпускается в жидком виде и в таблетках с кислотоустойчивым покрытием. Принимают за 1 час до еды внутрь по 30-40 мл 3 раза в день или по 2-3 таблетки 3 раза в день.

При легком течении дизентерии компенсация потерь жидкости проводится за счет одного из готовых составов (цитроглюкосалан, регидрон, гастролит и др.). Эти растворы дают пить малыми порциями. Количество выпитой жидкости должно в 1,5 раза превышать потери ее с испражнениями и мочой.

Больным со среднетяжелой формой диареи рекомендуется обильное питье сладкого чая или 5% раствора глюкозы, или одного из готовых растворов (цитроглюкосалан, регидрон, гастролит и др.) до 2-4 л/сут.

Профилактика.

Переболевшие острой дизентерией выписываются из стационара не ранее, чем через 3 дня после клинического выздоровления (нормализации температуры тела, стула, исчезновения признаков интоксикации, болей в животе, спазма и болезненности кишечника), при отсутствии патологических изменений в лабораторных исследованиях. Химиопрофилактика у контактных с больным лиц не проводится.

Дизентерия-асқазан-ішек жолдарының, көбінесе тоқ ішектің зақымдануымен сипатталатын жұқпалы ауру.

Ауру Шигелла бактерияларын тудырады. Микробтарды бұзғанда токсин бөлінеді, ол аурудың дамуында үлкен рөл атқарады және оның пайда болуына себепші болады.

Дизентерия қоздырғыштары сыртқы ортада жоғары төзімділігімен ерекшеленеді. Температуралық-ылғалдылық жағдайларына байланысты олар 3-4 тәуліктен 1-2 айға дейін, ал кейбір жағдайларда 3-4 айға дейін және тіпті одан да көп сақталады. Қолайлы жағдайда шигеллалар азық-түлік өнімдерінде (салаттар, винегреттер, пісірілген ет, фарше, пісірілген балық, сүт және сүт өнімдері, компот және кисель) көбеюға қабілетті.

Дизентерия нәжіспен ластанған тамақ, су арқылы, сондай-ақ жанасу кезінде адамнан ғана беріледі.

Дизентерия кезінде инфекция қоздырғышының көзі науқастар, сондай-ақ фекалиялары бар сыртқы ортаға шигеллаларды бөлетін бактерия тасымалдаушылар болып табылады. Дизентериямен ауыратындар ауру басталғаннан бастап жұқпалы. Ауру қоздырғыштардың бөліну ұзақтығы, әдетте, бір аптадан аспайды, бірақ 2-3 аптаға дейін созылуы мүмкін.

А (ІІ) қан тобы бар адамдарда инфекцияға аса сезімталдық.

Аурудың дамуындағы жетекші фактор-бактерия уларының қанға түсуі. Бірінші кезекте жүйке, сондай-ақ жүрек-тамыр жүйесі, бүйрек үсті бездері және ас қорыту органдары зақымданады.

Шигеллалар асқазанда бірнеше сағаттан бірнеше күнге дейін (сирек жағдайларда) болуы мүмкін. Асқазанның қышқыл тосқауылын еңсере отырып, шигеллалар ішекке түседі. Аш ішекте олар ішек жасушаларына бекітіледі және ішектің жарасына сұйықтықтың және тұздардың жоғары секрециясын тудыратын токсинді бөледі. Шигеллалар белсенді қозғалады, аш ішекте қабыну процесін тудырып, белсенді қозғалады. Токсин шигелл, қанға түсіп, уланудың дамуына себепші болады.

Қалың ішекке шигеллалар кейінірек, бірақ жаппай түседі. Бұл токсиндердің айтарлықтай әсеріне әкеледі.

Дизентерия кезінде сауығу әдетте ағзаны қоздырғыштан босатумен бірге жүреді. Алайда иммундық жүйенің жеткіліксіздігі кезінде ағзаны қоздырғыштан тазарту 1 айға дейін және одан да көп уақытқа созылады. Тасымалдаушылық қалыптасады, ал ауру ауырғандардың бір бөлігінде созылмалы ағыс пайда болады.

Ауырған аурудан кейін қысқа иммунитет қалыптасады.

Инкубациялық кезең 1-7 (орта есеппен 2-3) күнді құрайды, бірақ 2-12 сағатқа дейін қысқаруы мүмкін.

Дизентерия ағымының түрі, нұсқасы және ауырлығы жұқтыру жолдары мен тәсілдеріне, ағзаға түскен микробтардың санына, ағзаның иммунитет деңгейіне байланысты.

Ауру тез басталады. Басында дене қызуының жоғарылауымен, қалтырау, ыстық сезімімен, сыну сезімімен, тәбеттің төмендеуімен, бас ауруымен, артериялық қысымның төмендеуімен сипатталатын жалпы уыттану синдромы дамиды.

Асқазан-ішек жолдарының зақымдануы іште, алдымен тұйық, барлық ішке төгілген, тұрақты сипаты бар ауырсынумен көрінеді. Содан кейін олар өткір, айқас тәрізді болады, іштің төменгі бөлігінде, жиі сол жақта орналасады. Ауырсыну әдетте ішектің босар алдында күшейтіледі.

Дизентерияның жеңіл түрі

Аурудың жеңіл ағымы кезінде қызба қысқа мерзімді, бірнеше сағаттан 1-2 тәулікке дейін, дене температурасы, әдетте, 38°С дейін көтеріледі.

Науқастар іштің орташа ауыруы, негізінен Ішекті босату алдында мазасызданады.

Ашытқы тәрізді немесе жартылай сұйық консистенциясы бар, дефекация жиілігі тәулігіне 10 ретке дейін, шырыш пен қан қоспасы көрінбейді. Интоксикация және диарея 1-3 күн бойы сақталады. Толық қалпына келтіру 2-3 аптадан кейін келеді.

Среднетяжелая нысаны

Дизентерияның бұл түрінің басы тез. Қалтырау денесінің температурасы 38~39°С дейін көтеріледі және осы деңгейде бірнеше сағаттан 2-4 тәулікке дейін сақталады.

Науқастар жалпы әлсіздік, бас ауруы, бас айналуы, тәбеттің болмауы мазалайды. Ішек бұзылулары, әдетте, аурудың басынан 2-3 сағатқа қосылады.

Науқастарда іштің төменгі бөлігінде кезеңдік айқас тәрізді ауырсыну, дефекацияға жиі жалған шақыру, дефекация актісінің аяқталмағанын сезіну пайда болады. Дәреттің жиілігі тәулігіне 10-20 рет жетеді. Нәжістер скудные, жиі қанның шырышымен бір шырышынан тұрады.

Жоғары тітіркену, бозаруы бар. Тіл қалың ақ қабықпен жабылған, құрғақ. Интоксикация және диарея 2-ден 4-5 күнге дейін жалғасады. Ішектің шырышты қабығының толық жазылуы және ағзаның барлық функцияларын қалпына келтіру 1-1,5 айдан ерте басталады.

Ауыр форма

Дизентерияның ауыр ағымы аурудың өте жылдам дамуымен, интоксикациямен, жүрек-қантамыр жүйесі қызметінің терең бұзылуымен сипатталады.

Ауру өте тез басталады. Қалтырау денесінің температурасы тез 40°С дейін және одан жоғары көтеріледі, науқастар қатты бас ауруына, күрт жалпы әлсіздікке, әсіресе аяқ-қолдарда, төсектен салынған кезде бастың айналуы, тәбеттің толық болмауы шағымданады.

Жиі жүрек айнуы, құсу, икота пайда болады. Науқастар іштің ауруы, жиі дефекация мен несеп шығару шақырулары бар. Нәжісті тәулігіне 20 реттен артық, жиі дефекация санын есептеу қиын ("есептеусіз орындық"). Аурудың өршу кезеңі 5-10 күн созылады. Сауығу баяу, 3-4 аптаға дейін жүреді, ішектің шырышты қабығының толық қалпына келуі 2 айдан кейін және одан да көп болады.

Созылмалы дизентерия диагнозы ауру 3 айдан астам уақытқа созылатын жағдайда белгіленеді.

Диагностика

Диагноз науқасты тексеру нәтижелеріне негізделеді. Қанның шырышымен шырышты қоспасын анықтауға болатын нәжісті тексерудің диагностикалық маңызы зор.

Дизентерияны зертханалық растау бактериологиялық және серологиялық әдістермен жүргізіледі. Бактериологиялық әдіс (уланудан шигеллаларды себу) 3 рет зерттеу кезінде аурудың 40-60% диагнозын растауды қамтамасыз етеді.

Жіті ішек диареялық инфекциялардың жедел диагностикасы қоздырғыштардың антигендерін және олардың токсиндерін биосубстратта - сілекейде, зәрде, нәжісте, қанда анықтау бойынша жүзеге асырылуы мүмкін. Осы мақсатта жоғары сезімталдығы мен ерекшелігі бар иммунологиялық әдістер қолданылады: иммундық-ферменттік талдау (ИФТ), латекс агглютинациясының реакциясы (РАЛ), коагглютинация реакциясы (РКА), иммунофлуоресценция (РИФ), полимеразды тізбекті реакция (ПТР).

Емдеу

Дизентериямен ауыратын науқастарды емдеу кешенді және қатаң дараландырылған болуы тиіс. Төсектік режим, әдетте, аурудың ауыр түрімен ауыратын науқастар үшін ғана қажет. Орташа ауыр нысандармен ауыратын науқастарға дәретханаға шығуға рұқсат етіледі. Жеңіл нысандағы науқастарға палаталық режим және емдік дене шынықтыру тағайындайды.

Ішек ауруларының кешенді терапиясында маңызды қосылыстардың бірі-емдік тамақтану. Жіті кезеңде ішектің Елеулі бұзылуларында №4 үстел тағайындайды; ішектің жағдайын жақсартумен, дисфункциясының азаюымен және тәбеттің пайда болуымен науқастарды №2 үстелге, ал стационардан шығарар алдында 2-3 күн бұрын жалпы үстелге ауыстырады.

Науқасқа антибактериалды препаратты "дәріге төзімділіктің аумақтық пейзажы" туралы мәліметтерді, яғни соңғы уақытта осы жердегі науқастардан бөлінетін шигеллге сезімталдығын есепке ала отырып тағайындау қажет. Екі және одан да көп антибиотиктерден (химиопрепараттардан) комбинациялар тек ауыр жағдайларда ғана тағайындалады.

Дизентерияны емдеу курсының ұзақтығы науқастың жағдайын жақсартумен, дене температурасын нормалаумен, ішек бұзылуының азаюымен анықталады.

Дизентерияның орташа ауыр нысаны кезінде терапия курсы 3-4 күн, ауыр жағдайда - 4-5 күнмен шектелуі мүмкін. Ерте сауығу кезеңінде сақталатын ішектің жеңіл дисфункциясы (нәжіс тәрізді нәжіс тәулігіне 2-3 рет, метеоризмнің қалыпты құбылыстары) Бактерияға қарсы емді жалғастыру үшін себеп болмауы тиіс.

Жеңіл дизентериямен ауыратын науқастарға шырыш пен қан қоспасымен жұғатын ауру қызған кезде мынадай препараттардың бірін тағайындайды:

* нитрофурандар (фуразолидон, фурадонин 0,1 г күніне 4 рет,

* эрсефурил (нифуроксазид) тәулігіне 4 рет 0,2 г),

* котримоксазол 2 таблеткадан күніне 2 рет,

Дизентерия орташа ауыр ағымында фторхинолондар тобының препараттарын тағайындайды: офлоксацин 0,2 г-дан тәулігіне 2 рет немесе ципрофлоксацин 0,25 г-дан тәулігіне 2 рет;

* котримоксазол 2 таблеткадан күніне 2 рет;

* интертрикс 2 таблеткадан күніне 3 рет •

Ауыр ағыммен дизентерия тағайындайды

* офлоксацин 0,4 г-нан тәулігіне 2 рет немесе ципрофлоксацин 0,5 г-нан тәулігіне 2 рет;

* аминогликозидтермен біріктіріп фторхинолондар;

* цефалоспориндермен біріктіріп аминогликозидтер.

Флекснердің дизентериясы мен Зонне кезінде поливалентті дизентериялық бактериофаг тағайындалады. Препарат сұйық түрде және қышқылға төзімді жабыны бар таблеткаларда шығарылады. Ішке 1 сағат бұрын 30-40 мл-ден күніне 3 рет немесе 2-3 таблеткадан күніне 3 рет қабылдайды.

Дизентерияның жеңіл өтуі кезінде сұйықтықтың шығынын өтеу дайын құрамдардың бірі (цитроглюкосалан, регидрон, гастролит және т.б.) есебінен жүргізіледі. Бұл ерітінділер аз мөлшерде ішеді. Ішетін сұйықтықтың мөлшері оның нәжісі мен зәрі бар жоғалуынан 1,5 есе артық болуы тиіс.

Диареяның орташа ауыр түрімен ауыратын науқастарға тәтті шайды немесе 5% глюкоза ерітіндісін немесе дайын ерітінділердің бірін (цитроглюкосалан, регидрон, гастролит және т.б.) 2-4 л/тәу дейін мол ішу ұсынылады.

Алдын алу.

Жіті дизентериямен ауырып жазылған адамдар клиникалық сауыққаннан кейін 3 күннен кейін (дене қызуы, нәжіс, интоксикация белгілерінің жоғалуы, іште ауырсыну, ішектің түйілуі және ауруы), зертханалық зерттеулерде патологиялық өзгерістер болмаған жағдайда стационардан шығарылады. Ауру адаммен байланыста болған адамдарда химиялық алдын алу жүргізілмейді.

Отправить письмом